Bir resim canlandırın kafanızda. Resmin ortasına bir kadın yerleştirin, yanına da genç bir adam. Yanlarına 2 çocuk koyun. Bir kıvırcık oğlan, bir de kocaman yeşil gözlü bir kız çocuğu. Sonra onların yanına, sağına soluna çok çok kitaplar, çok çok oyuncaklar çizin. Herşeyden ÇOK ÇOK çizin; giyecekler, DVDler, dergiler, tabaklar, tencereler, kepçeler. O kadar çokmuş ki taşımaya gelen adamlar bile “ne çok şeyiniz varmış” desin. Biraz daha öteye apartmanlar çizin, çok çok arabalar, toz duman, kalabalık. Sayfa doldu değil mi?

Sonra alın silgiyi, silin yanlarındakileri. Hafiflesinler. Bunlara, bu kadar çok şeye ihtiyaçları yok aslında.

Sonra başlarına birer şapka koyun. Güneşten korusun. Ellerine birer kürek, kazma, süpürge. Yanaklarını kızartın. Kocaman kocaman gülsünler. Düşleyebildiğiniz en kocaman gülüşleri koyun.

Sildiğiniz yerlere ağaçlar, çiçekler çizin. Her renkten. Başlarının üstüne kelebekler. Yanıbaşlarında çekirgeler, kertenkeleler. Uğur böceği tutsun elinde kız çocuğu. Oğlanın da dizleri kapkara olsun topraktan. Çiçekleri sulasınlar. Yeni çıkacak domatesleri beklesinler. İlk yasemin çiçeğine sevinsinler birlikte.

Kadının kafasındaki düşünce balonunda “hangi dükkanda ne indirim var?” olmasın. “Yaptığımız kuş yemliğini portakal gagalı kara kuş daha fark etmedi” olsun tek derdi.

Çocuklar 1 aydır televizyonsuz yaşanabileceğini öğrensinler. Tv yerine ekilen sebzenin büyüyüşünü, bir çiçeğin açılıp solmasını seyretsinler. Arının polen toplayışı, karınca yuvalarının trafiği girsin günlük hayat programına. Bir de her sabah hiç şaşmadan ziyarete gelen portakal gagalı kara kuş.

Güneş parlasın, ortalığı ısıtsın. Bahçede şişme havuz keyfini çıkarsın çocuklar. Bağrış çağrış! Bizim kara kuş onları seyretsin limon ağacının dalları arasından.

Kimse “Koşmayın! Zıplamayın! Alt kattakiler uyuyor” demesin onlara. Kirlendiler diye kızan olmasın. Bulansın ufaklık topraklara bulanabildiği kadar.

Sonra bir motosiklet çizin babanın yanına. Kıvırcık oğlan “ama babanın hem arabası hem motoru var ” deyip bozulsun biraz. (Tanırsınız onu, bisikletçidir ama iş başa düşünce) Kadını da arabaya oturtun, farklı bir özgürlüğün tadını alsın. Yaklaşan yazla birlikte çocukları denize götürme hayalleri kursun. Kendine daha da güveni gelsin kadının. Korkmasın. Korktuğu zaman ne yaptığının sırrını versin size.

Bir dublecik Girit rakisi* içip ehliyeti alma macerasını anlatsın size sonraki yazısında…

Artık bir gelenek haline geldi. Geçen sene anneler gününü unutulmaz bir şekilde kutlamıştık; bu sene de çocuklarımla birlikte yine bisiklet turundaydık. Önceki geceden “yağmur yağabilir” deseler de korktuğumuz gibi olmadı. Hava güzeldi, güneş kollarımda tişortumun izlerini bırakacak kadar fazlasıyla yakıyordu. Maya’yla ben aynen resmettiği** şekilde 2 saate yakın tam 14 km. pedal çevirdik. Dario yine hiç yorulmadan yalnızca tadını çıkarandı arkamda

* İmla hatası değil Girit’e özgü olan ve “raki” diye adlandırılan içecek, üzümden elde edilip minicik likör kadehlerinde sulandırmadan içilen, alkol oranı son derece yüksek olduğundan siz anlamadan çok fena çarpan bir içkidir.

** Maya’nın resmindeki sözler (Du du du podilata pandu)  bizim Critical Mass turlarında söylediğimiz bir nakarat! “Her yerde bisiklet!” anlamında…

Yalnız bisikletçiler kasklarını takmayı da unutmamışlar, dikkatinizi çekerim

Komşuda Pişer grubuna, yukarındaki fotoğrafı koyup “Ne yaptım bilin?!” diye bir laf attım ortaya, neler neler geçti aklınızdan di mi? Portakal şekerlemesi belki de likörü, hatta portakal reçeli diyen de oldu, bergamot ya da turunç reçeli sanan da. Ama beni en çok “soyucuyu yeni aldın da denedin bakalım kesiyor mu” yorumu güldürdü

Ne yalan söyleyeyim, şu aşamada beni aşan tahminlerde bulundunuz. Benden beklentileriniz daha yukarılardaymış demek ki. Evimizde daha hala açılacak kutular varken oturup reçel için portakal/turunç kabuğu dizecek halim yok vallahi. Annemi hatırlıyorum nasıl uğraşırdı turunç kabuklarını elinde tek tek yuvarlar, ipe dizer, defalarca haşlar, süzer. Zor iş ne diyeyim. Yemesi güzel tabi

Ben çok kolay bir şey yaptım. Belki de biliyorsunuz. Şimdiye kadar denemediyseniz hemen sonraki kahvenizde deneyin. Eğer benim gibi portakal aromasını kahveyle birlikte solumaktan hoşlananlardansanız bayılacaksınız. Tarif edilecek bir şeyi de yok aslında.

Portakalın kabuğunu soydum

(Başucuma değil de :) Kahve press’inin içine koydum

üstüne kahvesini ve suyunu ekledim

ve bekledim.

Dikkat edilecek tek nokta, portakalı sebze soyucuyla soymadan önce güzelce fırçalayıp yıkamak. Benim bu iş için kullandığım, özellikle patates, pancar gibi kök sebzeleri yıkadığım bir fırçam var. Bulabiliyorsanız organik portakal kullanmak en güzeli. Hatta kendi bahçenizden olanı daha da güzel. Yoksa da güzelce fırçalamak şart çünkü meyvelerin kabukları belki de en tehlikeli bölümleri.

Yapay aroma katılmış kahvelerden nefret ediyorum ama işin içine o anda keyfinize göre doğal olarak katılmış aromalar girince durum değişiyor. Ben kahveme bazen tarçın çubuğu bazen de vanilya çubuğu katıyorum. Bazen de iki aromayı birlikte.

Vanilya çubuğunu boylu boyunca ikiye ayırmak hatta içindeki yumuşak kıvamlı kısmı bıçakla sıyırıp kahvenin içine atmak kokusunun daha da keskinleşmesini sağlıyor.

Deneyin. Yanında bir de portakallı kurabiye yapın benim için

1 Mayıs Yunanistan’da resmi tatil. Okullar,  iş yerleri, dükkanlar kapalı. Artık havalar da güzel olduğundan o gün ailecek pikniklere gidilir. Dostlar bir araya gelir, açık havada masalar kurulur, eğlenilir. (Aslında yeni evimizde biz artık neredeyse her gün öğle yemeğimizi bahçemizde yiyoruz Birkaç arkadaşımız bize çok da uzakta olmayan bir köydeki eğlenceye gideceklerini söyleyip bizi de davet ettiklerinde ilginç olabileceğini düşünüp kabul ettik. Canlı yerli müzik, danslar ve yiyecekler olacağını söylediklerinde bize uygun ne yiyecek olabileceği konusunda şüpheliydim gerçi. Çünkü böyle şenliklerde neredeyse etten başka bir şey bulunmuyor burada.

Çiçek toplanır, çocukların başlarına çelenk yapılır. Ben de nasıl yapıldığını bilmiyordum ama kendimce bir şeyler yaptım, Maya beğendi taktı

Dario’ya gelince. Çiçekler filan onun pek umurunda değildi. Eğlencenin olduğu avluya vardığımızda gördü ki insanlar masalarda oturmuşlar, bir şeyler yiyorlar. Anında “Anne, ben acıktım” dedi. 

Girit müziğinin geleneksel çalgısı Girit’in Lirasıdır. Bizim Karadenizin kemençesini andırır. Dürüst olmak gerekirse 1 saat aynı ritmi dinledikten sonra beyni uyuşmaya başlar insanın Ender olarak tulum da çalınır köylerde.

Çocuklar çok geçmeden sıkıldılar. Hava da çok sıcaktı ve oturacak bir gölge yoktu ne yazık ki. Oradan ayrılıp davetli olduğumuz başka bir eve gittik. Başka bir bahçede oturmaya.

Yolda bağların arasından geçerken çocuklara gösterdim; “bakın çocuklar yaprakların arasındaki şu minik minik salkımlar üzüm olacak sonra”.

İşte orada ne yemekler ne de gitarla çalınan şarkılardı ilginç olan. Maya topladığı çiçeklerden ipe dizerek kendine çelenk yapmayı öğrendi. Bütün günün en zevkli dakikalarını yaşadı.

Boncuk dizer gibi dizdi ipe çiçekleri.

Başını saracak kadar olunca da…

başına taktı tam da Mayıs tacını.

Sabah yarım saat daha erken kalsam da hiç şikayet etmiyorum. Tam tersi, galiba ben doğayla barışık bu hayatı her geçen gün daha da çok seviyorum. Ben hiç lehir dışında yaşamamıştım. Şehir dışı dediğim de öyle fazla uzak bir yer değil aslında. Yalnızca canın ne zaman, ne isterse öyle gidip alıvermek yok artık. Öyle köşeyi dönünce market, çarşı yoksa yaşayamam ben, sanıyordum. Meğer aklımız fikrimiz şu alışverişte, neyi nereden alacağımızdaymış da hayatımıda nelerden feragat ediyormuşuz da farkında bile değilmişiz. Halbuki şimdi böyle bir manzaraya uyanıyoruz.

Sabahları avluya açılan kapıları açar açmaz içeriye kuş sesleri doluyor. Bahçemiz başlı başına bir heyecan! Acemi bahçıvanlık aşkıyla her gün acaba büyüdü mü diye kontrol ettiğimiz sebzelerimiz, yaseminlerimiz, bir de narımız  var. Evin bahçesinde bol nane, lavanta, kurumaya yüz tutmuş bir öbek melisa, bir keçi boynuzu ağacı ve limon vermeyen bir limon ağacı vardı. Bir yabani gül, bir de gardenya hediye geldi. Biz de yukayla limonun arasında bir lime fidanı diktik. Artık kendi lime’larımızla içeceğimiz Mojitoları hayal ediyoruz, çocuklar da seneye boylarının limonu geçip geçemeyeceğini

Kulağının dibinden bir kelebeğin geçmesi, arının vızıltısı hayatımızın parçası oldu. Daha sineklikler takılmadığı için, gün içinde evin içine giren sineğe, böceğe bile alıştık. Geçen gün Dario başının tepesinde uçan kara sineğe, benim laflarımla “hayır, o sinek bizi ısırmaz” diye söyleniyordu. Eve giren ancak eşek arısı olursa ufak bir panik yaşanıyor. Çocuklar kaçışıyor. Ama giren de geldiği gibi çıkıyor bu panik büyümeden. Anlıyoruz ki doğada hiç birşey kendine zarar verilmedikçe zarar vermeye kalkışmıyor.

Sabah kahvesinin posasını kompost köşesine atmaya giderken bazen yeşil yanaklı bazen çizgili kuyruklu kertenkelelerle karşılaşmaya bile alıştım O ani bir hareketimi kolluyor kaçabilmek için. Bense hareketsiz duruyorum. Tellerin ötesindeki bağlara dalıp gitmişim.

Ben de doğada büyümüş bir çocuk değilim. Yaz tatilimi köyde geçirdiğim hiç olmadı. Herkesin bir köyü varken bizim yoktu. Şehir çocuğu olsam da, oldum olası çocukları börtü böcekten korkutmaz, her bahar geldiğinde bulduğum uğur böceklerini alıp ellerine koyardım. Arı gördük diye kaçmaz, onun pole peşinde olduğunu hatırlatırdım. Bu konuda anne-babanın yaklaşımının ne kadar önemli olduğundan söz etmiştim önceki bir yazımda; “Anneleri bir böcek görünce tavana sıçrıyorsa çocukları da büyük bir ihtimalle bir böcekle sokakta dahi karşılaşmak istemez ömrü boyunca” demiştim. Belki de o yüzden ğaşam tarzımızdaki bu büyük değişimi hiç yadırgamadan kabulleniverdi çocuklar. Bahçede oynamak en büyük keyifleri.

Dario eline bir küçük kürek geçirdi mi dakikalarca kazıyor toprağı.

Maya desen bazen güneşleniyor, bizden izin çıkarsa çiçekleri suluyor. Koşuyorlar birbirlerini kovalıyorlar. Çiçek topluyor, karınca yuvalarını inceliyorlar. Saksının köşeciğine ilişmiş bir parça petek ilk günkü kadar şaşırtmıyor bile. Üstelik daha salıncakları takılmadı. Daha üstünde yuvarlanacak çimimiz de yok, bahçe kenarlarını çevreleyen çitlerimiz de. Herşeyin sırası ve zamanı gelecek.

Aynen açılmayı bekleyen kutulardan birer birer çıkan unutulmuş oyuncakları, kitapları gibi. Bazen özledikleri birşeye kavuşmanın çığlığı. Bazen de “bunda da yooook” diye başlayan isyankar hayal kırıklığı.

“Heeeey çocuklar, sürahileri ararken bu kaseleri, bir deeee granita kalıplarını buldum!” diye müjdeyi veriyorum. Çok geçmeden “Yaşasın! Anne, bize çilekli yapsana!” demeye başlıyorlar. “Çilek kalmadı ama portakallısını yaparım” deyince bir heyecan bir sevinç!

“Dario, Thomas’lı tişortun da bulundu” dediğimde Dario hemen “yarın okula bunu giycem” diyor.

“Maya’cım, minişlerin haaalaaaaa çıkmadı. Öyle çok oyuncak kutusu var ki bakalım hangisinden çıkacak?”

Onlar da bir sonraki günün sürprizi olacak! Oyuncaklarına kavuşan çocuklar bir süre için de olsa ortalardan kaybolacak. Anneleri de kahvesini alıp, bahçeye çıkacak ve yazısını yazacak ya da anneanneyle telefonda uzun uzuuuun konuşacak. Bahçemizi paylaştığımız kertenkeleleri duyan anneannenin hattın öbür ucundan attığı çığlıklara gülümseyip kendini “Yooo, korkmuyorum, alıştım artık. Biz köylü olduk ” derken bulacak.

Diyeceğim şu ki hayatımızdan memnunuz

Herşey bir süt şişesi kapağıyla başladı. Çocuklara aldığım sütü buzdolabına koyacakken yanıma gelen kızıma uzattım şişeyi. Kapağına dokunmasını istedim. Yalnızca 1 tek markanın da olsa, kapağında yer alan, böyle düşünceli bir ayrıcalığın farkına varmasını arzu ediyordum. Önce birşey anlamadı. Anlamsız bir desen gibi görünen bu noktacıkların, bizim kullandığımız alfabeyi görme imkanı olmayan insanlar için geliştirilmiş Braille (Körler Alfabesi) olduğunu söyledim. Böylece görme engellilerin de herkes gibi kitap okuyabildiklerini ekledim. Aynı sembollerden anneannesinin asansöründeki kat numaralarında da olduğunu hatırlattım. Hatta internette gördüğüm Braille Rubik Küpten söz ettim.

Bir arkadaşımız var. Görme engelli. Onunla Dünya Hayvanları Koruma Gününde yapılan kermeste tanışmıştık. Ben ve çocuklar. O ve Labrador cinsi köpeğiyle. Herhalde kızımın tanıştığı ilk görme engelliydi. “Yani hiç göremiyor mu?” “Bizi göremiyorsa nasıl tanıyor?” gibi o yaşta her çocuktan beklenecek sorular sormuştu. Ama doğrusunu söylemek gerekirse, O’ndan çok köpeğinden etkilenmişti. O günden sonra O’nu nerede, ne zaman görsek yanında daima köpeği vardı. O güzel, akıllı, sadık ve becerekli köpek. Bu köpeklerin çok özel bir eğitim aldıklarını, sahibinin adeta “gözü” kulağı olduğunu anlattığımda, sahibine her yerde eşlik ettiğini, onu karşıdan karşıya geçirirken yeşil ışığın yanmasını bile beklediğini söylediğimde bütün hayranlığı bu akıllı köpeğe yönelmişti. Onunla o Hayvanları Koruma gününde karşılaştığımızda bir hatıra fotoğraflarını çekmiştim.

Köpeğinin ona ne kadar yardımcı olduğunu anlatırken ne acındıracak ne de utanılacak bir durum yaratmamaya özen gösterdim. Öyle ki İoanna’nın da pekçok gözleri gören insandan farklı olmayan bir hayatı vardı. Üniversitede bir işi, birlikte hoş vakit geçirebileceği pekçok arkadaşı vardı. Ne zaman bir etkinlik, konser, kermes olsa O da oradaydı; bizim gibi Hatta onun köpeğiyle birlikte içeriye girmesine izin verilmeyen bir restoranda yaşanan olaylar o kadar büyümüştü ki yerel gündemde günlerce konuşulmuştu. Bir ara seçimlerde Yeşiller partisinden adaylığını da koymuştu da, bizden de oy almıştı Böylece kızımın gencecik hafızasına yanıbaşındaki akıllı köpeğiyle her zaman gülümseyen, hayatından memnun bir insan olarak kazınmıştı.

Her ikisi de Yorgo’nun Türkçe öğrencisi olan arkadaşımız bir çift var. Her ikisi de öğretmen. Her ikisi de Dilsiz Alfabesini biliyor. Zaten kız devletin engelli çocuklar okulunda öğretmen. Bizim çocukları da çok severler. Bir kafeteryada buluşup biraraya geldiğimiz bir gün, Maya önce Kosta’yla şöyle bir oyun oynamaya başlamıştı. Kosta’nın babasından ne kadar iyi Türkçe öğrendiğini test etmek için aklına gelen bir Yunanca kelimeyi ona söylüyor, o kelimenin Türkçesini bilip bilmediğini soruyordu. Tahmin edileceği üzere; kertenkele, çaydanlık, tornavida, örümcek gibi ucubik kelimeler bulup Kosta’yı zorluyordu. O da baktı ki bizim kızla baş edemeyecek, “başka bir anlaşma yapalım” dedi. “Sen bana bilmediğim Türkçe bir kelime öğret, ben de sana dilsiz alfabesinden bir kelime öğreteyim”. Şans bu ya, o sırada karısının okuldan bir öğrencisi oradan geçmekteydi. Bir merhaba demek için yanlarına gelip konuşmaya (yani işaretleşmeye) başladığında, Maya pür dikkat kesilmiş onları izliyordu. Kız öğretmenine ne diyor, öğretmeni ona nasıl cevap veriyordu. Hatta bize dönüp “Türkçe öğretmeni ve ailesi, çocukları” diye tanıtmıştı. Bütün bunlar inanılmaz gibi görünmüştü kızıma Sonra Kosta’dan neredeyse bütün alfabeyi, yığınla da kelimeyi öğrenmişti.

Artık hava kararmaya başladığı için kafeteryadan ayrılırken, bana dönüp; “Anne bak” dedikten sonra;

önce eliyle göğsüne bastırıp, “Ben”;

sonra eliyle beni işaret edip, “Seni”;

sonra da iki elini yumruk yapıp kalbinin üstünde çarpraz yaptı, “seviyorum!”

]]> http://www.greekturkish.com/turkish/bir-cocugun-gozuyle-gorme-isitme-engelliler/feed/ 1 http://www.greekturkish.com/turkish/yeni-hayat/ http://www.greekturkish.com/turkish/yeni-hayat/#comments Mon, 09 Apr 2012 19:56:44 +0000 Papatya http://www.greekturkish.com/turkish/?p=1794

Bir kitap okumakla insanın hayatının değişmesi çok yüksek bir ihtimal gibi gelmiyor bana, Orhan Pamuk kusura bakmasın ama

Yeni işle birlikte hayatı değişir insanın bazen. Evlenmekle de hayatı değişir, çocuk sahibi olmakla da daha kökten ve kesin. Bir hayvan edinmek bile büyük sorumluluk işidir. Evine uzun süreli yatılı bir misafir gelse bir süre sonra her şeyi göze batmaya mı başlar nedir?

Yer değiştirmek değişikliklerin en hissedilenidir bence. Gidilen uzaklığa bağlı olarak artar mı eskiye özlem? Her zaman değil. Ama gidilen yerin ne kadar uzak olduğu, benimsenmiş/benimsenilmiş bir çevreden yepyeni bir çevreye girmek korku olmasa da hep bir tedirginlik yaratır. Yalnızca zamana ihtiyacı vardır bir şeye alışmanın.

Ev değiştirmek. Taşınmak. Kimileri ne kadar sık yer, yurt değiştirirler de, her gittikleri yere ne zaman alışır ne zaman vedalaşırlar aklım almaz. Bana zor gelirdi herhalde birkaç senede bir taşınmak. Yeniden alışmak. Sonra yeniden yeniden…

Biz çok kere taşınmadık şu 16 yıllık beraberliğimizde. 13 yıl önce ülke aşırı taşınmak bana o kadar da ürkütücü gelmemişti. Sonuçta gideceğim şehri de, yaşayacağım evi de önceden biliyordum, gelmiş görmüş, hatta kalmıştım. Maya doğduktan sonra kışları İzmir’de geçirir olmuştuk. bir küçük evimiz vardı. Ama kızımız okula başlayınca böyle bir lüksümüz kalmadı. O zaman 2. kere İzmirdeki eşyalarımızı toplayıp yine yeniden Girit’e taşnmıştık ki bu az bulunur bir durum olmalı

Girit’e taşınalı 13 yıl oldu. 13 yıldır aynı evdeydik. “Ev eski, mutfağı pek küçük” diye hep söylenirdik ya… işte daha yeni ve daha büyük mutfaklı, üstelik önünde çocukların oynayabileceği bahçesi, biraz ekip biçebileceğimiz toprağı olan bir eve taşındık biz. Günlerdir paketlemekle uğraştıktan sonra pazar günü de bütün evin eşyaları taşındı – “Oyuncaklarımızı da alacağız” diyerek kendini avutuyordu Dariocuk Herşey gidecek ve yıllardır oturduğumuz ev artık “bizsiz” kalacaktı. Biraz üzülüyor insan tabi. Tatlı bir hüzün. Kimlerle, ne yemekler yenmiş bu evde. Kimler kimler kalmış bizimle. Anılar duvarlara sinmiş. Çocukların ilk adımları, kahkahaları, hiçbir komşunun anlayamadığı bağrış çağrış kavgalarımız – kavgalar da Türkçe olunca Hint baharatlarının kokusu mutfağa sinmiştir de bize artık kokmuyordur. Sokağa çıktığımızda karşılaştığımız, selamlaştığımız komşularımız. Komşunun bahçesinden yaz akşamları gelen mis gibi hanımelinin, yaseminin kokusu. Her geçişte yerden sarı göbekli beyaz çiçeklerini toplayıp kokladığımız, adete başımızın üstüne yağan Hint yaseminleri.

Yine de daha iyi olacak herşey. Her gidilen yeni ortam beraberinde bir tedirginlik getirir. Bu da öyle… Bunca yıl şehrin göbeğinde oturmaya çok fena alışmış olduğum(uz)dan aradaki mesafe biraz koyacak. Biraz daha şehir dışında yaşamak nasıl olur bilmiyoruz ki… Mesafe dediğim Girit’in boyutlarına göre; 5,5 -6 km. birşey ki bu da büyük şehirlerde yaşayanlara şaka gibi gelecek

Önceden manzaramız böyleydi. (Buraya uzaktan da olsa denizin göründüğü, eskilerden bir fotoğraf girecek)

Şimdi de böyle olacak! (Bahçeden çekilen fotoğrafta zeytin ağaçları, arkada yeşil tepeler görünecek)

Evin önüne ekmeyi hayal ettiğim yemyeşil çimenler, yan taraftaki minik sebze bostanımız, çocukların çimenlerde yalınayak koşuşması, gölgede bir hamak keyfi, çocukların şişme havuzda çığlıkları ve….. kocaman mutfakta yapacağım yeni yeni tarifler!

Herşey güzel olacak!

Bahar geldiğinde herşey canlanıyor, hareketleniyor. Yaşadığımız şehir de öyle. Bisiklet turları, çocuklara açık hava faaliyetleri ve tabii ki paskalya yaklaşırken kermesler. Her sene düzenlenen bütün kermeslere, özellikle de haziran ayında bütün bir hafta sonu süren Organik Fuar’a ziyaretçi olarak gider, yüreğimin bir köşesinde tatlı bir heyecanla hep bir gün katılmayı hayal ederdim. Yerli üreticileri, elişi emektarlarını ve ev yapımı yiyecekler, temizlik ve kozmetik maddelerinin satışlarını destekleyen bir kooperatifin (buradaki ekonomik krizi de göz önüne alarak) geçtiğimiz Cumartesi günü

katılmak isteyen herkese açık bir kermes yapacağını duyduğumda nasıl da heyecanlanmıştım. Elimden gelen ve herkesin hoşuna gideceğini düşündüğüm birkaç fikre dayanarak ben de katılmaya karar verdim. Sonuçta bir tek gün öğlenden akşamüstüne kadar sürecekti. Arkadaşlarımdan birinin daha kanına girerek onu da geleneksel çöreklerden yapmaya ikna edince alışveriş listesini yapmaya başlamıştım bile.

Kermes için yapmazsam olmaz dediğim ilk şey Mercimek Köftesi oldu. Evde çocukların doğum günlerine gelip de tadına bakanlara hem çok değişik geliyordu, hem de tadına doyamıyorlardı. Öyleyse mercimek köftesi orijinalliğiyle listenin başında yerini aldı. Ardından yiyenlerin favorisi haline gelen Lor Kurabiyesi geldi. Vaktim olursa Vejetaryen Sosislerden de yaparım diye düşünüyordum ama onlar bir sonraki sefere kaldı.

Elimdeki en büyük tencerenin alacağı kadar çok hazırladım mercimek köftelerinin harcını. Sonuçta böyle satışlarda tecrübeli olmadığım için ne kadar miktarda hazırlayacağımı da kestiremiyordum. Elimde çok fazla kalıp da sonraki 2 gün boyunca mercimek köftesi yemek de istemezdim

Malzemeler alındı, köfteler hazırlandı bir gece önceden. Heyecan doruktaydı. Yorgunluk bile unutulmuştu.

Cumartesi öğlen 12 olmadan arkadaşımla kermesin kurulacağı parkta buluştuğumuzda şaşırıp kaldık. O kadar çok katılım vardı ki bize neredeyse en kenarda bir yer kalmıştı.

En iyi yanı, bizim dışımızda anında yenilecek bir şeyler satan başka biri yoktu; bazı tezgahlarda zeytinyağı, bal, bakliyat gibi kilerlik ürünler olsa da. Benim köftelerin tadını önceden almışlar, kokusunu alır almaz bizim masanın başında bittiler ve geç kalmadan birer paket alıp çantaya attılar. Ömründe ilk defa böyle bir şey görenlerin de bir kısmı cesaret edip denemek için almayı tercih ederken diğer kısım kendini riske atmamayı tercih etti Şu sıralar, burada Paskalya öncesi süt ve ürünleri de dahil hayvansal gıdaların tüketilmediği oruç dönemi için biçilmiş kaftandı mercimek köftelerim.

- Bunlar ne?  İçinde ne var bunların?

- Bunları kızartacak mıyız? yoksa fırında mı olacak?

şeklinde her çeşit soruya maruz kalmakla birlikte, alıp da meraktan hemen oracıkta tadına bakanların “Mmmmmm…. Ooooooo…. Çooook lezzetli” şeklindeki yorumları da sevindiriciydi.

Bu şehirdeki yegane vejetaryen lokantasını işleten birkaç ortaktan biri olan bir bey de elinde benim köftelerden biri yarı ısırılmış halde yanıma gelip,

“Bunları sen mi yaptın?” diye sorduktan sonra, ” seni de ortak yapalım” derken şaka mı yapıyordu acaba?

Kermeste diğer tezgahları gezerken herkes bana “mercimek köftelerini yapan sen misin?” diyordu

Zaten ben ilgi göreceğini hissetmiştim de bir cesaret kalkışmıştım bu işe. Ama tezgahımızın bu kadar da çabuk boşalacağını tahmin edemezdim. 5 saat içinde masanın üstünde hiç bir şey kalmamıştı da son anda bisiklet turundan dönen birkaç arkadaşımız onlara yaptıklarımdan saklamadım diye bozuk çaldılar resmen. Bilseydik daha çok yapardık gerçekten. Çünkü daha hava kararmadan biz hepsini satıp tezgahı da toplayıp ayrılmıştık bile oradan. Sanıyorum ki kermesteki çeşit  çeşit takılar, sabunlar, doğal içerikli kozmetikler, zeytinyağlar, ballar, seramikler, biblolar satanlardan çok çok daha kolay giden bir ürün seçmiştik atıştırmalık yiyecekler yaparak.

Sağ olsun arkadaşlarımız da bizi hiç yalnız bırakmadılar. Çocuklar da yanımızda koşuştular, oynadılar temiz havada. Satışlar iyi gittikçe arkadaşımla sonraki kermeslere daha neler neler yapabileceğimizin planlarını yapıyorduk. Mevsim meyveleriyle reçeller, likörler, hatta büyük annesinden alacağı tarifle erişteler ve tabi ki ayaküstü yenilmek üzere hazırlayacağımız vejetaryen sosisler. Biz bu şevkle bu seneki 3 günlük organik fuarına bile katılmaya niyetlendik.

Kısa günün karı cebimizde, sonraki kermeslerin ve organik fuarın hayalleri aklımızın bir köşesinde hayatımızdan pek memnun ayrıldık oradan.

Herkes kendi bildiğinin en doğru olduğunu savunur. Karşısındakini haksız çıkarmak için kıvranır durur. Hep bir kusur vardır “öteki” taraftakinde. Türkiye’nin batılısı doğulusunu, Avrupa’nın disiplinli kuzeylisi gevşek ruhlu güneyli Akdenizlisini beğenmez. Güney Afrikada zenciler beyazları istemez; Kuzey Amerikada beyazlar zencileri. Uzak doğulu, Afrikalı, Latin Amerikalı karşı cephe oluverir nedense. Amerikan İç savaşında yıllarca kuzeyliler güneylilerle çatıştı; aynı kaderi Kore’nin ve Kıbrıs’ın kuzeylisiyle güneylisi de yaşadı. Batı şeriayla Doğu Kudüs’ün durumu yılan hikayesine dönmüş durumda. Amerika’yı keşfedenler orada binlerce yıldır yaşayıp duran yerlilerin topraklarına el koymakla yetinmeyip, canlarına da okudular. Dünya üzerinde bu çekişmenin, itişmenin, kavgaların, savaşların biteceği de yok, ne yazık ki durumun düzeleceği de. Hep beğenilmeyen bir karşı taraf, öteki!  Aynı çatı altında bile yaşlılar yeni nesli beğenmez. Yeni nesil eskiyi geri kafalı bulur. “Sen bunu böyle yaparsın ama ben bunu böyle sevmem”; “Ben de senin böyle yapmanı hiç beğenmem” diye günde kaç kere, kaç kişiye söyleriz acaba? En azından içimizden geçiririz.

Çoğu kere para, mirastır mesele, bazen de aşk, namus. Her şeyin aile içi kavga sebebi olabileceği aklıma gelirdi de evde her nohut pişeceğinde kavga çıkacağı, ailelerin “kırmızı nohutlar” ve “sarı nohutlar” diye iki cepheye ayrılabileceği aklıma gelmezdi. Olabiliyormuş. Hem de ne için? Nohut için!

10 sene kadar önceydi. Yorgo’nun doğum gününde rehberlik okulundan arkadaşlarını ilk kez çağırmıştık eve. Arkadaşlarından birisi kocasıyla birlikte gelmişti. Yaptığımız mezelerden, Türk yemeklerinden derken laf nasıl olduysa nohut yemeğine gelmişti. Kızcağız öyle bir dert yanıyordu ki ben dikkat kesilmiş onu anlamaya çalışıyordum. Diyordu ki:

- Aa, biz nohutu sarı yaparız tabi ki… (eşini göstererek) ama bunların ailesi kırmızı yapıyor. Ben nohutu kırmızı sevmem, yapmam da. O da istiyor kırmızı yapayım. Her nohut yemeği yapılacağı zaman bizim evde kavga çıkıyor yaaaa!

Duyduğum laflara pek de anlam veremiyordum. Neydi yahu bu nohutun renginin önemi? Bir tencere nohutun aile faciasına dönüşecek kadar ciddi bir mesele olması? İtiraf ediyorum pek anlayamamıştım. O zaman Yunancam da çok iyi değildi. “Sarı nohut-kırmızı nohut”un bir deyim filan olduğunu düşünmüştüm. Bilmiyordum işin ciddiyetini. Yıllar sonra anladım.

Burada nohut çoğunlukla yemek değil de çorba gibi pişirilir. Zeytinyağlı, bol sulu yapılır;  suyuna da yumurtalı değil unlu ve limonlu terbiye katılır. (Terbiyeye un katmak Girit’e özgüdür) İşte bu “Sarı” nohuttur.  Sarı nohut ailelerine göre “esas” olan tarif budur. Sarı nohutun rengine alışanlar, kırmızı nohuta burun kıvırırlar.

Bir de “Kırmızı” nohut cephesi vardır. Bazı aileler bunu böyle bilir, böyle pişirir. Onların iddiasına göre de “esas” olan tarif budur. Onlar da zeytinyağlı yaparlar, ama suyuna salça/domates koyarlar. Ailesinden kırmızı nohuta alışanlar da, sarı nohutu (annemin deyişiyle) “hasta yemeği”ne benzetirler. (İşin ilginci, nohutu domatesle yapmak da görünüyor ki Girit’e özgüdür. İskeçeli bir arkadaşım nohutun kırmızısını Girit’e gelin gelince ilk defa gördüğünü söylemişti. “Peki siz nasıl yapardınız?” diye sorduğumda da “biz de sarı yapardık ama terbiyesi unlu olmazdı, terbiyeye un katmayı da ilk defa burada gördüm” demişti.)

Böylece aileler ikiye ayrılır: nohutu sarı yapanlar ve kırmızı yapanlar. Bir cepheden öbürüne kolay geçilmez; sarı nohut ailesinden kız alıp ona kırmızı nohut pişirtmek de olmaz! Şaka bir yana;  SARI nohutçular KIRMIZI nohutçuları da nohutlarının kırmızılığını da sevmezler, hazmetmezler. KIRMIZI nohutçular da aynen SARI nohutçuları.

Aradan geçen yıllara rağmen, geçen gün tekrar tanık oldum da bu eski nohutlu anımı anımsadım. Maya’nın çıkış saatinde okul kapısında bekliyoruz. Kızımın arkadaşlarından birinin annesi laf olsun diye, “öğlen sizde ne yemek var?” diye sordu. Bizde de nohut vardı. Kadın soluk almadan soruyu yapıştırdı: “Sarı mı?”  Yüreğine su serpecek kadar içim ferah “evet, sarı” deyip gülümsedim

Aslında ben KIRMIZI nohut cephesinden geliyorum. Annem nohutu hep etli hep de salçalı yapardı. Benden öğrendi desem yalan olmaz, zeytinyağlı nohutun etsiz de olabileceğini. Ben de buraya gelince sarı olanını öğrendim. Artık havalar ısınmaya başlamış da olsa özellikle soğuk havalarda insanın canının sulu bir şeyler çektiği zamanlarda iyi geliyor. Siz de deneyin, beğeneceksiniz.

İnce doğranmış soğan zeytinyağında kavrulur, akşamdan ıslatılmış nohutlar eklenir.

Bir limonun suyu 2-3 yemek kaşığı unun içine azar azar dökerek sürekli karıştırılır.

Haşlanmış nohutların suyundan alarak yavaş yavaş una eklenip sulu bulamaç kıvamına getirilir.

Karıştıra karıştıra haşlanmış nohutlara eklenir.

Nohutlarımızın suyu beklenen sarı rengini alır. Bunu beğendiğinizde artık siz de sarı nohut cephesinde yerinizi almış olursunuz

İzmir’e gittiğimizde eski arkadaşım Ayçe Dikmen’le buluşmuştuk. O gün Yorgo’yla yaptığı röportaj bugünkü Hürriyet’te yayınlandı.

Yorgo’yla röportajını okumak için buraya klik.

“Learn everything you can, anytime you can, from anyone you can, there will always come a time when you will be grateful you did.”
― Sarah Caldwell *

Ben de aynen böyle düşünüyorum. Elimize geçen her fırsatta, karşımıza çıkan her insandan, ne öğrenebilirsek öğrenelim bu hayatta. Öğrendiğimiz her şeyin bir gün nerede ve ne zaman işimize yarayacağını asla bilemeyiz diye de ekliyorum.

Önceki akşamki  “Sabun Yapımı” seminerini duyduğumda da ben aynen bunu hissettim. Evimde sabunum yok muydu sanki? Elbette, her zaman ihtiyacımdan da çok olur. Bitse de 10 adım ötedeki markette bulunur. Ama aynı şey mi? diye düşündüm. Kendi sabununu yapmak İçinde ne olduğunu bilerek çocuklarına kullanmak. Mis kokulu kalıpları çamaşırlarının arasına dizmek. Düşündükçe heyecanlandım. Ne fazla bir zamanımı alacaktı ne de bir maliyeti vardı seminerin. Çocukları bu gece de babaları yatırsın diyerek koşa koşa gittim.

Bir gecede hem teorik olarak yapmayı öğrenip hem de herkesin pratik yapma imkanı yoktu tabi ki. Zaten katılım o kadar çoktu ki… dikkat kesilip seyretmekten başka yapacak bir şeyimiz yoktu. Notlar alındı. Bazı detaylar hafızalara kaydedildi. (Fotoğraf makinamı unuttuğum için fotoğraf çekemedim ama çok da kalabalıktı)

Geleneksel olarak evde yapılan sabunun amacının en saf ve en ucuz temizlik malzemesini edinmek olduğu anımsatıldı tekrar tekrar. Fabrikasyon ürünü sabunların geleneksel saf zeytinyağı sabunlarıyla aralarındaki dağlar kadar farkın içlerindeki bin bir kimyasal maddeden kaynaklandığına da değinildi. Halbuki Girit’te yüzyıllarca yapılmakta olan -hatta Osmanlı döneminde altın çağını yaşayan- geleneksel zeytinyağ sabununu yapmak için gerekli malzemeler ne kadar az ve özdü! 

Su, kimyasal  ve zeytinyağı, arzu ediliyorsa doğal aroma; hepsi bu kadar! (Kullanılan kimyasal ya kostik soda ya da Potasyum hidroksit/Potas kostik)

Henüz kendim uygulamadan tarifini paylaşamayacağım. Önce kendim deneyimlemem lazım. Aşama aşama fotoğraflamam, dokunmam, koklamam lazım Bugün yalnızca yeni bir şeyin hayatıma kattığı heyecanı paylaşmak var. Tarifi ilk fırsatta uyguladığımda gelecek…

Bu arada siz beni izlemeye devam edin

* Sarah Caldwell, kendisinden Amerikan Operasının First Lady’si olarak söz edilen, opera sanatçısı, şefi ve prodüktörü.

* Fotoğraflar da internetten. Alttaki Papatyalı Doğal sabunmuş